Ze świata nauki

Chyba nie ma takiej osoby, której nazwa Transylwania nie kojarzyłaby się z legendarną postacią hrabiego Drakuli. – Należy jednak spojrzeć szerzej na historię Siedmiogrodu, który ma znacznie więcej do zaoferowania – przekonuje dr Katarzyna Niemczyk z Zakładu Historii Średniowiecznej w Instytucie Historii Uniwersytetu Śląskiego i opowiada o barwnych relacjach Polski z Mołdawią i Wołoszczyzną z przełomu XV i XVI wieku.

Pierwsza stała osada wikingów w Ameryce Północnej – nadmorskie stanowisko archeologiczne w Nowej Fundlandii znane jako L’Anse aux Meadows – zwracała uwagę  archeologów od ponad 60 lat. Wreszcie naukowcy poznali dokładną datę powstania osady. Dzięki słojom drzew ściętych siekierami przez wikingów na kontynencie północnoamerykańskim ustalono, że rosły one 1000 lat temu. W oszacowaniu tej daty pomogła… gwałtowna burza słoneczna, która pozostawiła ślad w słojach drzew na całym świecie.

Badacze z Uniwersytetu w Tybindze przedstawili nowe dowody na wysoki poziom rozwoju kultury i zdolności umysłowe neandertalczyków. Na stanowisku archeologicznym La Moustier odkryli ślady narzędzi łączonych za pomocą złożonego spoiwa, którego skuteczność naukowcy potwierdzili eksperymentalnie. 

Wiosną 1627 roku niespełna trzydziestoletni Antonio Santa Croce został mianowany nuncjuszem apostolskim w Rzeczpospolitej Obojga Narodów. Podobnie jak inni przedstawiciele Stolicy Apostolskiej na tym stanowisku, przed rozpoczęciem misji dyplomatycznej otrzymał tzw. instrukcję generalną. Przez lata sądzono, że taki dokument dla Santa Croce nigdy nie powstał lub bezpowrotnie zaginął. Odnaleziono go niedawno na Zamku Królewskim w Warszawie, a identyfikacji wielostronicowego manuskryptu dokonał dr Paweł Duda z Instytutu Historii z Uniwersytetu Śląskiego wspólnie z dr hab. Henrykiem Litwinem, prof. UW.

Podczas 38. sesji Konferencji Generalnej UNESCO, która odbyła się w listopadzie 2015 roku, proklamowano rok 2016 rokiem tego wielkiego macedońskiego filozofa i naukowca. Decyzję taką podjęto z okazji 2400. rocznicy urodzin Arystotelesa.

W kwietniu 2020 roku na łamach prestiżowego czasopisma „Nature” opublikowane zostały dotychczasowe wyniki badań eksperymentu neutrinowego Tokai-to-Kamioka (T2K). Kilkuset fizyków z całego świata prowadziło i analizowało pomiary przybliżające nas do odpowiedzi na pytanie, dlaczego znany nam Wszechświat składa się przede wszystkim z materii. W eksperymencie, wraz z naukowcami z innych polskich instytucji, uczestniczą fizycy z Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. O tym niezwykłym doświadczeniu opowiadają prof. dr hab. Jan Kisiel i dr hab. Arkadiusz Bubak, prof. UŚ.

Od 13 do 15 maja 2016 roku w Katowicach odbędzie się sympozjum Polskiego Towarzystwa Fizycznego pt. „Collider Physics”. Jest to drugie sympozjum Sekcji Fizyki Oddziaływań Fundamentalnych PTF

Naukowcy z California Institute of Technology rzekomo stworzyli pierwszy w historii tunel czasoprzestrzenny, rodzaj tunelu wymyślonego już w 1935 roku przez Alberta Einsteina i Nathana Rosena, który prowadzi z jednego miejsca do drugiego poprzez przejście w dodatkowy wymiar przestrzeni.

Perowskity to materiały, które są stosowane w przemyśle motoryzacyjnym, elektronice, panelach fotowoltaicznych i nowoczesnej aparaturze naukowo-badawczej. Mówi się o nich w kontekście energii przyszłości. Wyjątkowe właściwości perowskitów tlenowych od wielu lat badają fizycy z Uniwersytetu Śląskiego. Aby wytłumaczyć przyczynę zaobserwowanego silnego zjawiska piezoelektrycznego, zaprojektowali specjalną przystawkę do stolika mikroskopu optycznego, a ich wynalazek został właśnie opatentowany.

Od 3 do 30 września 2015 roku w Instytucie Fizyki im. Augusta Chełkowskiego na Wydziale Matematyki, Fizyki i Chemii Uniwersytetu Śląskiego odbywać się będą XXXI Osobliwości Świata Fizyki