Ze świata nauki

Wiosną 1627 roku niespełna trzydziestoletni Antonio Santa Croce został mianowany nuncjuszem apostolskim w Rzeczpospolitej Obojga Narodów. Podobnie jak inni przedstawiciele Stolicy Apostolskiej na tym stanowisku, przed rozpoczęciem misji dyplomatycznej otrzymał tzw. instrukcję generalną. Przez lata sądzono, że taki dokument dla Santa Croce nigdy nie powstał lub bezpowrotnie zaginął. Odnaleziono go niedawno na Zamku Królewskim w Warszawie, a identyfikacji wielostronicowego manuskryptu dokonał dr Paweł Duda z Instytutu Historii z Uniwersytetu Śląskiego wspólnie z dr hab. Henrykiem Litwinem, prof. UW.

Grupa kanadyjskich naukowców odkryła ślady ludzkiej osady istniejącej krótko około 14 tysięcy lat temu na jednej z wysp na kanadyjskim zachodnim wybrzeżu. Niepodziewanie potwierdziło to szczegóły jednej z legend ludu Heiltsuk, którego protoplaści mieli przetrwać epokę lodowcową w krainie, która nigdy nie zamarzła.

18 stycznia 2017 roku w Centrum Informacji Naukowej i Bibliotece Akademickiej w Katowicach odbędzie się wystawa jubileuszowa „Karol IV: cesarz i król czeski” połączona z okolicznością sesją naukową, a także projekcją popularnego czeskiego minimusicalu pt. „Noc na Karlsztejnie”.

W bułgarskiej jaskini Baczo Kiro znaleziono najstarsze w Europie ślady Homo sapiens. Na podstawie analizy znalezionych kamiennych narzędzi, pozostałości upolowanych zwierząt, przetworzonych kości i ozdób ich wiek udało się ustalić na 45 tysięcy lat. Odkrycie z tego czasu oznacza, że nasi przodkowie przybyli do Europy wcześniej, niż dotąd uważano. Badanie kamiennych narzędzi pokazuje, że mieszkańców Baczo Kiro wiele łączyło z ludźmi zamieszkującymi odległe części Azji.

Jasne i ciemne, klasyczny lager lub stout dla koneserów, puszkowe, butelkowe lub lane, najstarszy alkoholowy napój świata, a pod względem spożywania ustępujący w skali globalnej tylko wodzie i herbacie – w pierwszy piątek sierpnia obchodzimy Światowy Dzień Piwa i Piwowara.

16 listopada 1922 roku przyszedł na świat José Saramago, jeden z najciekawszych pisarzy w literaturze portugalskiej. Za wybitną twórczość, której odzwierciedlenie znajduje się m.in. w powieści „Miasto ślepców”, w 1998 roku twórca otrzymał Literacką Nagrodę Nobla.

Henryk Sienkiewicz to polski pisarz, któremu sławę przyniosły głównie takie powieści, jak „Krzyżacy”, „Quo vadis”, „W pustyni i w puszczy” oraz „Trylogia”. O twórczości pisarza i jego zamiłowaniu do patriotyzmu wiemy dosyć sporo. Na ile jednak znamy Henryka Sienkiewicza z jego prywatnej strony?

Co się dzieje w naszym mózgu, kiedy słyszymy zdanie typu „Schodzić po schodach w górę”? Czym jest hipoteza symulacji i deiktyczna sprzeczność? Badaniem tych kwestii zajmuje się dr Witold Marzęda z Wydziału Humanistycznego Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, laureat drugiej edycji konkursu „Swoboda badań” Inicjatywy Doskonałości Badawczej.

Już po raz drugi największe śląskie uczelnie (Uniwersytet Śląski, Politechnika Śląska, Śląski Uniwersytet Medyczny, Akademia Sztuk Pięknych) oraz Miasto Katowice łączą siły, by przekonać mieszkańców regionu śląsko-zagłębiowskiego, że nauką można się bawić, a codzienną pracę badaczy reprezentujących różne dziedziny da się przedstawić w przystępny sposób. 

Myśląc o średniowieczu, zwykliśmy przywoływać czarno-szare barwy odzwierciedlające ponure czasy naznaczone wojnami, przesądami, zarazami i głodem, które zyskały miano „wieków ciemnych”. Jak mylna i jednostronna jest ta charakterystyka, udowadnia w swoich badaniach dr hab. Bożena Czwojdrak, adiunkt w Instytucie Historii na Wydziale Nauk Społecznych Uniwersytetu Śląskiego

Niektóre nasze codzienne decyzje dotyczą nie tylko nas samych, ale również innych ludzi. Tym, co pomaga nam w podejmowaniu takich decyzji, są moduły umysłowe nazywane fundamentami moralnymi, takie jak troska, sprawiedliwość, lojalność, autorytet i czystość. Czasami jednak ludzie stają przed dylematami moralnymi, w których muszą wybierać między fundamentami.

Jakie są powiązania pomiędzy różnego rodzaju cechami psychologicznymi (w tym cechami osobowości) osób pozostających w bliskich związkach a jakością ich związków i poziomem zaufania odczuwanym wobec partnera? Na te pytania starała się odpowiedzieć dr Lidia Baran z Instytutu Psychologii Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach.

Autostygmatyzacja rodzin mających dzieci ze spektrum autyzmu jest wąskim i rzadkim obszarem podejmowanym przez psychologów lub pedagogów.

Naukowcy zbadali indywidualną zdolność powracania do równowagi, otwartości na doświadczenie oraz radzenia sobie z przeciwnościami.

Proces edukacji, także w naszym kraju, opiera się na przekonaniu, że najważniejsze jest rozwijanie inteligencji i pogłębianie wiedzy. Żyjemy w społeczeństwie ludzi inteligentnych i coraz lepiej wykształconych, którzy jednocześnie dopuszczają się wielu nieetycznych zachowań. Być może jest to efekt systemu edukacji opartego na przekazywaniu wiedzy i rozwijaniu procesów poznawczych. Wydaje się, że zapomniano o drugiej, równie, a może nawet bardziej istotnej kwestii, jaką jest moralność.

Od 22 do 23 października 2015 r. w Centrum Informacji Naukowej i Bibliotece Akademickiej w Katowicach odbywać się będą IV Dni Jungowskie.

Funkcjonowanie w warunkach stresu pandemicznego może powodować rozwój syndromu wypalenia. Naukowcy z Uniwersytetu Śląskiego zbadali zjawisko wypalenia związanego z pandemią w Polsce.

Dylemat wagonika to jeden z najbardziej znanych eksperymentów myślowych na świecie. Wagonik kolejki, który wyrwał się spod kontroli i pędzi po torach, a na jego drodze znajduje się pięciu ludzi przywiązanych do torów; może jednak przestawić zwrotnicę i skierować wagonik na drugi tor, do którego przywiązany jest jeden człowiek. Eksperyment został opracowany przez Philippę Foot w latach 60. XX wieku i sprowadza się do pytania o to, czy można poświęcić życie kilku osób dla uratowania jednej. Co jeśli zmodyfikujemy podstawową wersję tego dylematu moralnego i na torach ułożymy zwierzę i człowieka? Kogo częściej uratują dorośli, a kogo dzieci?

Dla osoby zdrowej spożywanie posiłku jest paliwem, które dodaje energii i dostarcza składników odżywczych niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania. Niektórzy ludzie sięgają po duże ilości określonych produktów spożywczych w celu odczucia przyjemności z ich spożycia.

22 listopada 2018 roku w Centrum Informacji Naukowej i Bibliotekece Akademickiej w Katowicach odbędzie się III Ogólnopolska Konferencja Młodych Naukowców „Psychoróżności”.