Ze świata nauki

Wykład „Granice poznania we współczesnej ekonomii”

Majowie używali czekolady jako pieniędzy

• Tabliczka czekolady w świecie Majów mogła być warta swojej wagi w złocie. Najnowsze badania pokazały, że przez pewien okres swojej historii Majowie posługiwali się czekoladą tak, jak my dziś posługujemy się pieniędzmi. Być może nawet to słabe zbiory kakao doprowadziły do upadku tę niezwykłą cywilizację.

• Ryszard Knapek
• Ryszard Knapek

Zawód - paleontolog

• 

  Dr Michał Zatoń w Death Valley w Kalifornii, USA

• Zagadkowe skamieniałości, masowe wymierania i Góry Świętokrzyskie to główne zainteresowania naukowe dr. Michała Zatonia z Katedry Paleontologii i Stratygrafii na Wydziale Nauk o Ziemi Uniwersytetu Śląskiego 

• AS

Żyjemy w morzu promieniowania

• 

  Dr hab. Dariusz Malczewski z detektorem promieniowania gamma. Fot. Archiwum Dariusza Malczewskiego

  

  Przykład minerału metamiktycznego – gadolinit w wieku 1,8 mld lat. Fot. Archiwum Dariusza Malczewskiego

  

  Pomiar in situ w Górach Opawskich. Fot. Archiwum Dariusza Malczewskiego

• Dr hab Dariusz Malczewski, geofizyk z Katedry Geologii Stosowanej na Wydziale Nauk o Ziemi UŚ, zajmuje się badaniami nad naturalną promieniotwórczością minerałów i skał w warunkach in situ oraz laboratoryjnych

• redaktor

Tajemnice Jaskini Zamkowej Dolnej

• 

  Dr Andrzej Tyc | fot. Armstrong R. Osborne

   

  

  Wysoki na ok. 8 m otwór Jaskini Zamkowej Dolnej zabudowany murem, stan sprzed rozpoczęcia prac wykopaliskowych | fot. Andrzej Tyc

• Wyżyna Krakowsko-Częstochowska to prawdziwe eldorado nie tylko dla miłośników jurajskich plenerów. To także ogromny poligon badawczy dla naukowców. Dwa tysiące jaskiń przyciągają archeologów, badaczy skorupy ziemskiej, antropologów i specjalistów wszystkich nauk przyrodniczych. Wedle speleologów jaskinie są bowiem świetnym repozytorium danych o przeszłości.

• Maria Sztuka
• AS

W poszukiwaniu starodawnych trzęsień ziemi

• 

  Górujący nad Samarkandą meczet Bibi Chanum | fot. Krzysztof Gaidzik

  

  Mauzoleum Ishrathona w Samarkandzie Uzbekistan)| fot. Krzysztof Gaidzik

   

  

  Wnętrze meczetu Bibi Chanum zniszczone w wyniku trzęsienia ziemi w 1897 roku | fot. Krzysztof Gaidzik

• W listopadzie 2023 roku na terenie Uzbekistanu wystąpiło trzęsienie ziemi o magnitudzie 4,6. Choć zdarzenie to nie spowodowało poważniejszych zniszczeń, wielu mieszkańców pamięta jeszcze skutki wstrząsów z 1966 roku, które doprowadziły do śmierci wielu osób. Z uwagi na położenie geotektoniczne gwałtowne zjawiska tego typu nie są w Uzbekistanie rzadkością. Pamięć o przeszłych trzęsieniach ziemi mogła się zachować zarówno w zapisie geologicznym, jak i w znajdujących się tam budowlach. Takich śladów szuka w Uzbekistanie międzynarodowy zespół naukowców, do których dołączył dr Krzysztof Gaidzik z Wydziału Nauk Przyrodniczych Uniwersytetu Śląskiego. Wyniki badań pozwolą oszacować zagrożenie sejsmiczne na badanym obszarze, a w efekcie podjąć działania służące zabezpieczeniu najcenniejszych zabytków przed skutkami kolejnych trzęsień ziemi.

• Małgorzata Kłoskowicz
• AS

Jaja pierwszych dinozaurów były miękkie

• Jaja, które składały pierwsze dinozaury nie miały twardych skorup, jak jaja współczesnych ptaków, tylko miękkie powłoki, przypominające jaja żółwi. Co ciekawe, było tak jeszcze na etapie podziału dinozaurów na trzy gałęzie i w każdej z nich niezależnie ewolucja doprowadziła do stwardnienia skorup.

• RK