Ze świata nauki

W 2013 i 2014 roku prowadzono badania archeologiczne w średniowiecznym gródku w Rudzie Śląskiej-Kochłowicach. W wykopaliskach uczestniczyli naukowcy, studenci i absolwenci historii Uniwersytetu Śląskiego.

Na podstawie wykopalisk, podczas których odnaleziono miejsca przygotowywania posiłków, oraz analizy znalezionych naczyń kuchennych, łyżek, żaren, palenisk czy wędzarni, jak również wyników badań antropologicznych (szczególnie zębów i kości) można wysnuć wnioski na temat tego, co jedli nasi słowiańscy przodkowie i w jaki sposób przygotowywali potrawy.

Elena Lucrezia Cornaro Piscopia była pierwszą kobietą, która uzyskała stopień naukowy doktora. Stało się to w 1678 roku na Uniwersytecie w Padwie. Historia, która kryje się za tym wydarzeniem to trudna droga niezwykle inteligentnej kobiety, która znalazła swoje miejsce w świecie rządzonym przez mężczyzn.

W niebezpiecznych dniach Wielkiej Rewolucji Francuskiej, w styczniu 1792 roku, królowa Francji Maria Antonina zakończyła pewien list czułymi słowami. List ten nie był jednak przeznaczony dla jej męża Ludwika XVI. Jego odbiorcą był jej bliski przyjaciel i prawdopodobnie kochanek, szwedzki hrabia Axel von Fersen. Niektóre fragmenty zostały następnie zamazane przez tajemniczego cenzora. 

Kiedy ponad 40 lat temu zbudowano tamę na rzece Tygrys w Iraku, woda zalała tereny, na których 3400 la temu znajdowało się Zakhiku – ważne miasto starożytnego państwa Mitanni. Nikt wcześniej nie zainteresował się przysypanymi przez ziemię i piasek ruinami. Powracające od 2018 roku susze dały teraz taką możliwość. Archeolodzy pracują więc sezonowo, odkrywając ruiny starożytnego pałacu, magazynów i domów, a na czas zalewu zabezpieczając odkopane mury.

O tym, że znajomość języków obcych w XXI wieku jest koniecznością, nikogo przekonywać już nie trzeba. Otwarte granice, nasze członkostwo w Unii Europejskiej, korzystanie z najnowszych osiągnięć technologicznych i możliwość komunikowania się z całym światem w naturalny sposób wymuszają podniesienie kompetencji lingwistycznych.

O tym, jak w połowie ubiegłego wieku wyglądały w Polsce wiejskie zagrody, tradycyjne środki transportu czy przedmioty codziennego użytku, można przekonać się, odwiedzając stronę internetową Polskiego Atlasu Etnograficznego.

Stanisław Pigoń mówił o nim: „Jak Schliemann Troję, tak on odkrył nam dawną literaturę polską”, a Stanisław Lem dodawał, że „talentem konstrukcyj, lotnością myśli i głębokością odczuwania piękna rywalizował z najbardziej twórczymi umysłami swego wieku”. Aleksander Brückner, jedna z największych postaci polskiej filologii, urodził się 29 stycznia 1856 roku

Rozmowa z Tomaszem Lemem, synem Stanisława Lema, polskiego pisarza science fiction, filozofa i futurologa, autora takich książek, jak "Solaris", "Cyberiada", "Dzienniki gwiazdowe", "Bajki robotów", "Opowieści o pilocie Pirxie", "Kongres futurologiczny," "Wizja lokalna" i wielu innych

Dzięki najnowszym badaniom wiemy, że nauka czytania u osób dorosłych prowadzi do poważnych zmian w głębokich strukturach mózgu. Odkrycie może zmienić pogląd nauki na zakres plastyczności mózgu osób dorosłych.

7 i 8 października 2015 roku w Katowicach będzie trwać I Ogólnopolska Konferencja Naukowa pt. „Teraźniejszość i przyszłość psychometrii” organizowana przez Instytut Psychologii Uniwersytetu Śląskiego oraz Centrum Informacji Naukowej i Bibliotekę Akademicką.

Od 12 do 16 marca 2018 roku w Centrum Informacji Naukowej i Bibliotece Akademickiej w Katowicach będzie można posłuchać wykładów zorganizowanych w ramach Światowego Tygodnia Mózgu, w którego obchody Uniwersytet Śląski włącza się już po raz dziewiąty.

Naukowcy zbadali, jaka jest skala występowania prenatalnego stresu pandemicznego u kobiet ciężarnych podczas drugiej fali pandemii COVID-19 w Polsce.

Funkcjonowanie w warunkach stresu pandemicznego może powodować rozwój syndromu wypalenia. Naukowcy z Uniwersytetu Śląskiego zbadali zjawisko wypalenia związanego z pandemią w Polsce.

Z badań prowadzonych wśród kobiet w ciąży wynika, że ponad 80% doświadcza lęku porodowego o różnym nasileniu. Wiele z nich ze względu na zmiany społeczne musi w osamotnieniu zmierzyć się ze swoją nową rolą. Tymczasem analizy pokazują również, że wyobrażenia na temat macierzyństwa są często nierealistycznie optymistyczne. Z obserwacji naukowców wynika, że Polki oczekują ciąży radosnej, szczęśliwej, pełnej dobrych emocji. Czasami jednak czas oczekiwania na dziecko, porodu i pierwszych miesięcy jego życia jest szczególnie wymagający i trudny. Można się do niego przygotować. Jak? To jedno z ważniejszych pytań, na które odpowiada dr Michalina Ilska, psycholog z Wydziału Nauk Społecznych Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach.

Dr Maciej Bożek z Zakładu Psychologii Klinicznej i Sądowej na Wydziale Pedagogiki i Psychologii Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach zajmuje się psychologią kłamstwa.

Jakie są powiązania pomiędzy różnego rodzaju cechami psychologicznymi (w tym cechami osobowości) osób pozostających w bliskich związkach a jakością ich związków i poziomem zaufania odczuwanym wobec partnera? Na te pytania starała się odpowiedzieć dr Lidia Baran z Instytutu Psychologii Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach.

Badania przeprowadzone przez biologów ewolucyjnych i psychologów z Uniwersytetu Harvarda pokazują bardzo wyraźne powiązanie indywidualizmu w kulturze z odejściem od małżeństw między spokrewnionymi i spowinowaconymi ze sobą osobami. Zdaniem badaczy, kluczowe znaczenie dla dzisiejszego zachodniego schematu kulturowego miało wprowadzenie przez Kościół katolicki radykalnego zakazu małżeństw kazirodczych.

Dylemat wagonika to jeden z najbardziej znanych eksperymentów myślowych na świecie. Wagonik kolejki, który wyrwał się spod kontroli i pędzi po torach, a na jego drodze znajduje się pięciu ludzi przywiązanych do torów; może jednak przestawić zwrotnicę i skierować wagonik na drugi tor, do którego przywiązany jest jeden człowiek. Eksperyment został opracowany przez Philippę Foot w latach 60. XX wieku i sprowadza się do pytania o to, czy można poświęcić życie kilku osób dla uratowania jednej. Co jeśli zmodyfikujemy podstawową wersję tego dylematu moralnego i na torach ułożymy zwierzę i człowieka? Kogo częściej uratują dorośli, a kogo dzieci?

Proces edukacji, także w naszym kraju, opiera się na przekonaniu, że najważniejsze jest rozwijanie inteligencji i pogłębianie wiedzy. Żyjemy w społeczeństwie ludzi inteligentnych i coraz lepiej wykształconych, którzy jednocześnie dopuszczają się wielu nieetycznych zachowań. Być może jest to efekt systemu edukacji opartego na przekazywaniu wiedzy i rozwijaniu procesów poznawczych. Wydaje się, że zapomniano o drugiej, równie, a może nawet bardziej istotnej kwestii, jaką jest moralność.