Ze świata nauki

Najstarsze ślady Homo sapiens w Europie

• 

  Wykopaliska prowadzone w Warstwie 1 w jaskini Baczo Kiro. © Tsenka Tsanova, License: CC-BY-SA 2.0

• W bułgarskiej jaskini Baczo Kiro znaleziono najstarsze w Europie ślady Homo sapiens. Na podstawie analizy znalezionych kamiennych narzędzi, pozostałości upolowanych zwierząt, przetworzonych kości i ozdób ich wiek udało się ustalić na 45 tysięcy lat. Odkrycie z tego czasu oznacza, że nasi przodkowie przybyli do Europy wcześniej, niż dotąd uważano. Badanie kamiennych narzędzi pokazuje, że mieszkańców Baczo Kiro wiele łączyło z ludźmi zamieszkującymi odległe części Azji.

• Ryszard Knapek
• Ryszard Knapek

Odkrycie cywilizacji Majów sprzed 2000 lat

• Bardzo duża, nieznana dotąd – z wyjątkiem pewnych śladów – cywilizacja Majów ukazała się oczom archeologów badających lasy północnej Gwatemali za pomocą technologii LiDAR. Zabudowania sprzed dwóch tysięcy lat to ponad 1000 różnych budynków w mniejszych i większych skupiskach połączonych rozbudowanym systemem grobli.

• Ryszard Knapek
• Ryszard Knapek

Australijskie korzenie Indian z Amazonii

• Naukowcy twierdzą, że niektórzy mieszkańcy lasów deszczowych Amazonii mogą pochodzić od ludów Pacyfiku. Pozostaje zagadką, kiedy i jak genetyczny zapis z grupy Australazji na Pacyfiku, nazwany „Populacją Y”, trafił do Amazonii.

• Agnieszka Sikora
• Agnieszka Sikora

Świnia czy świnina? Historia trudnej przyjaźni

• 

  Okładka książki

• Od 11 tysięcy lat ludzkość wciąż nie może się zdecydować, czy lepiej jest jeść świnie czy się z nimi zaprzyjaźnić. Oto prawdziwie ludzki, nieco przerażający paradoks: globalnemu przemysłowi wieprzowemu przeciwstawić można występujące od dawna w kulturach na całym świecie tradycje traktowania świń jak ludzkich towarzyszy. 

• Ryszard Knapek
• Tomasz Płosa

Konferencja „Wybitni Rzymianie czasów schyłku Republiki. Gajusz Juliusz Cezar”

• 21 i 22 listopada 2016 roku odbywać się będzie konferencja naukowa pt. „Wybitni Rzymianie czasów schyłku Republiki. Gajusz Juliusz Cezar”, zorganizowana przez Zakład Historii Starożytnej Instytutu Historii UŚ.

• Tomasz Płosa
• Tomasz Płosa

Cyfrowe korpusy polszczyzny

• 

  dr hab. prof. UŚ Magdalena Pastuchowa, kierowniczka projektu. Foto: A. Nęcka

• Badania językoznawcze pozwalają przyjrzeć się przeszłości naszego języka i równocześnie dostarczają wielu danych, na podstawie których eksperci mogą prognozować, jak polszczyzna będzie wyglądała w przyszłości. Tego typu analizy ułatwiają cyfrowe korpusy językowe będące komputerowymi zbiorami autentycznych tekstów reprezentujących różne odmiany, style i typy. Nad takimi cyfrowymi korpusami diachronicznej polszczyzny pracuje zespół naukowców z Uniwersytetu Śląskiego.

• Małgorzata Kłoskowicz
• RK

VII Kongres Mediewistów Polskich

• Od 21 do 23 września na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Śląskiego odbywać się będzie VII Kongres Mediewistów Polskich pod hasłem „Wielokulturowość średniowiecza. Ludzie i idee”. Wydarzenie organizują Instytut Historii UŚ oraz Stały Komitet Mediewistów Polskich.

• Katarzyna Suchańska
• Katarzyna Suchańska

Wykład prof. Ryszarda Koziołka pt. „Krzywdzące słowa. Leczenie literaturą”

Kim są Tołtowie?

• 

  Dr Katarzyna Marcol z Zakładu Studiów Globalnych Uniwersytetu Śląskiego Fot. Sekcja Prasowa UŚ

  

  Identyfikacja narodowa Tołtów jest wtórna wobec tożsamości wyznaniowej, która jeszcze do niedawna dominowała w tej społeczności. Na zdjęciu: kościół ewangelicko-augsburski w Ostojićevie. Fot. dr Katarzyna Marcol

  

  Nazwy zespołów muzycznych z Ostojićeva nawiązują do wiślańskich korzeni mieszkańców wsi: dzieci z zespołu KUD „Wisła” (kierownik: Renata Pilh)… Fot. dr Katarzyna Marcol

• W połowie XIX wieku grupa wiślańskich saletrarzy wyruszyła na południe Cesarstwa Austrii w poszukiwaniu pracy. Rozpoczynali pieszą wędrówkę wczesną wiosną, wracali do domów późną jesienią. Podróż w każdą stronę zajmowała im ponad miesiąc. W końcu, wraz z rodzinami, zdecydowali się zamieszkać na stałe na obszarze dzisiejszej Wojwodiny w Serbii. O istnieniu wsi, w której dziś żyją potomkowie osadników, naukowcy polscy dowiedzieli się dopiero w 2005 roku.

• TP

XX międzynarodowa konferencja naukowa „Rusycystyka i współczesność”

• Od 27 do 29 września 2017 roku na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu Śląskiego w Sosnowcu odbywać się będzie XX międzynarodowa konferencja naukowa „Rusycystyka i współczesność” („Rusistika i sovremennost”). Wydarzenie organizowane jest pod egidą Międzynarodowego Stowarzyszenia Wykładowców Języka Rosyjskiego i Literatury (МАПРЯЛ) przez Instytut Filologii Wschodniosłowiańskiej UŚ.

• TP

Wyobrażenia kontra życie. Psychologiczne badania kobiet w ciąży

• 

  Dr Michalina Ilska | fot. Małgorzata Dymowska

• Z badań prowadzonych wśród kobiet w ciąży wynika, że ponad 80% doświadcza lęku porodowego o różnym nasileniu. Wiele z nich ze względu na zmiany społeczne musi w osamotnieniu zmierzyć się ze swoją nową rolą. Tymczasem analizy pokazują również, że wyobrażenia na temat macierzyństwa są często nierealistycznie optymistyczne. Z obserwacji naukowców wynika, że Polki oczekują ciąży radosnej, szczęśliwej, pełnej dobrych emocji. Czasami jednak czas oczekiwania na dziecko, porodu i pierwszych miesięcy jego życia jest szczególnie wymagający i trudny. Można się do niego przygotować. Jak? To jedno z ważniejszych pytań, na które odpowiada dr Michalina Ilska, psycholog z Wydziału Nauk Społecznych Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach.

• Małgorzata Kłoskowicz
• Agnieszka Sikora

Cobot, czyli wyjątkowy współpracownik człowieka

• 

  Dr Mateusz Paliga

  

  Robot humanoidalny Pepper | fot. Alex Knight, Pexels

• Dość powszechnym rozwiązaniem technologicznym stosowanym już od dłuższego czasu w przemyśle są roboty współpracujące (coboty), które towarzyszą człowiekowi. Traktowane są jako współpracownicy, a nie narzędzia umożliwiające wykonywanie obowiązków.

• Olimpia Orządała
• Olimpia Orządała

Dlaczego robimy jedno, myślimy drugie, a czujemy trzecie?

• 

  dr Mariola Paruzel-Czachura, foto: Agnieszka Szymala/UŚ

• Proces edukacji, także w naszym kraju, opiera się na przekonaniu, że najważniejsze jest rozwijanie inteligencji i pogłębianie wiedzy. Żyjemy w społeczeństwie ludzi inteligentnych i coraz lepiej wykształconych, którzy jednocześnie dopuszczają się wielu nieetycznych zachowań. Być może jest to efekt systemu edukacji opartego na przekazywaniu wiedzy i rozwijaniu procesów poznawczych. Wydaje się, że zapomniano o drugiej, równie, a może nawet bardziej istotnej kwestii, jaką jest moralność.

• Małgorzata Kłoskowicz
• Ryszard Knapek

Nauka jako obiekt kultu

• 

  Dr Łukasz Jach z Wydziału Pedagogiki i Psychologii Uniwersytetu Śląskiego

  

  Książka dr. Łukasza Jacha pt. "Nauka jako obiekt kultu. Wprowadzenie do koncepcji scjentoteizmu"

• Szacunek do nauki towarzyszył człowiekowi niemal zawsze. XXI wiek znacznie zmodyfikował te relacje, stawiając naukę w roli nieodłącznego towarzysza najbardziej nawet prozaicznych czynności. 

• Agnieszka Sikora
• Agnieszka Sikora

Czym jest ego resiliency i jak je zmierzyć?

• Naukowcy zbadali indywidualną zdolność powracania do równowagi, otwartości na doświadczenie oraz radzenia sobie z przeciwnościami.

• Olimpia Orządała
• Olimpia Orządała

Autostygmatyzacja rodziców dzieci ze spektrum autyzmu

• 

  Anna Pyszkowska z Instytutu Psychologii Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach | fot. archiwum prywatne A. Pyszkowskiej

• Autostygmatyzacja rodzin mających dzieci ze spektrum autyzmu jest wąskim i rzadkim obszarem podejmowanym przez psychologów lub pedagogów.

• Katarzyna Stołpiec
• Olimpia Orządała

Zakaz małżeństw rodzinnych jako źródło indywidualizmu zachodniego

• Badania przeprowadzone przez biologów ewolucyjnych i psychologów z Uniwersytetu Harvarda pokazują bardzo wyraźne powiązanie indywidualizmu w kulturze z odejściem od małżeństw między spokrewnionymi i spowinowaconymi ze sobą osobami. Zdaniem badaczy, kluczowe znaczenie dla dzisiejszego zachodniego schematu kulturowego miało wprowadzenie przez Kościół katolicki radykalnego zakazu małżeństw kazirodczych.

• Ryszard Knapek
• Ryszard Knapek

Psychologia sytuacji ekstremalnych podczas badań polarnych

• Człowiek, który staje wobec ekstremalnych doświadczeń, reaguje w sposób, którego nie możemy przewidzieć, oglądając filmy katastroficzne i wyobrażając sobie, co zrobilibyśmy na miejscu himalaistów walczących o życie. Dlatego tak przydatne okazują się badania w zaresie psychologii sytuacji ekstremalnych. Korzystają z nich himalaiści i polarnicy, ale także osoby rekrutujące do pracy w skrajnych warunkach środowiskowych.

• Maria Sztuka
• Ryszard Knapek

Wyobrażenia kontra życie. Psychologiczne badania kobiet w ciąży

• 

  Dr Michalina Ilska | fot. Małgorzata Dymowska

• Z badań prowadzonych wśród kobiet w ciąży wynika, że ponad 80% doświadcza lęku porodowego o różnym nasileniu. Wiele z nich ze względu na zmiany społeczne musi w osamotnieniu zmierzyć się ze swoją nową rolą. Tymczasem analizy pokazują również, że wyobrażenia na temat macierzyństwa są często nierealistycznie optymistyczne. Z obserwacji naukowców wynika, że Polki oczekują ciąży radosnej, szczęśliwej, pełnej dobrych emocji. Czasami jednak czas oczekiwania na dziecko, porodu i pierwszych miesięcy jego życia jest szczególnie wymagający i trudny. Można się do niego przygotować. Jak? To jedno z ważniejszych pytań, na które odpowiada dr Michalina Ilska, psycholog z Wydziału Nauk Społecznych Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach.

• Małgorzata Kłoskowicz
• Agnieszka Sikora

Jedzenie jak narkotyk

• Dla osoby zdrowej spożywanie posiłku jest paliwem, które dodaje energii i dostarcza składników odżywczych niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania. Niektórzy ludzie sięgają po duże ilości określonych produktów spożywczych w celu odczucia przyjemności z ich spożycia.

• Olimpia Orządała
• Olimpia Orządała