Ze świata nauki

1 grudnia 2023 roku na Wydziale Nauk Ścisłych i Technicznych Uniwersytetu Śląskiego w Chorzowie (ul. 75. Pułku Piechoty 1a) odbędzie się panel dyskusyjny pt. „Rok Kopernika: Kosmos i my”.

Zdolności poznawcze psów są odmienne od ludzkich. Postrzeganie oparte na wzorku łatwiej przychodzi im wobec konkretnej przestrzeni niż cech przedmiotów. Im sprawniejszy poznawczo pies, tym te cechy są jednak bliższe ludzkim.

Podążanie kwiatów słonecznika za przemieszczającym się na niebie słońcem jest zupełnie innym zjawiskiem niż typowy dla wielu roślin fototropizm, czyli wzrost w kierunku światła. Biolodzy dowiedli właśnie, że rządzi nim inny, nieokreślony jeszcze mechanizm. Przy okazji pokazali, że obserwacja roślin w laboratorium może nie tłumaczyć tego, jak rośliny zachowują się na słońcu.

Pochodzi z Azji, przez ostatnie 20 lat rozprzestrzeniła się w obydwu Amerykach i Europie, także w Polsce, gdzie jest uznawana za gatunek inwazyjny i bardzo ekspansywny, zagrażający rodzimym gatunkom biedronek.

Okazuje się, że mimo braku scentralizowanego mózgu, meduzy mogą uczyć się na podstawie wcześniejszych doświadczeń, na przykład aby uniknąć wpadania na przeszkody.

Badania niezaszczepionych osób hospitalizowanych z powodu COVID-19 wydają się potwierdzać teorię, że niektóre białka w krwi mogą przyczyniać się do problemów poznawczych bardzo długo po wyzdrowieniu.

Od 11 do 29 września 2023 roku na Uniwersytecie Śląskim odbędą się dni otwarte w ramach Śląskiego Miasteczka Naukowego.

Klub Myśli Ekologicznej organizuje 86. spotkanie. Wydarzenie odbędzie się 20 września 2023 roku w Kinoteatrze Rialto w Katowicach o godz. 17.30.

Poznajcie Minimocursor phunoiensis – roślinożernego dinozaura o długim ogonie i głowie przypominającej dziób, którym żył około 150 milionów lat temu. Choć w swoich czasach był dość powszechny – pewnie dzięki temu, żeby był dobrym biegaczem – to dopiero obecnie odkryto jego pełny szkielet, dzięki czemu udało się ustalić, jak wyglądał.

Wyższe drzewa są lepiej przystosowane do przetrwania suszy, przynajmniej na krótką metę. Przegląd badań przygotowany przez katalońskich badaczy pokazuje, że podczas wzrostu drzewa nabierają pewnych cech, które pozwalają sprawniej przetrwać trudne warunki i podtrzymać w ten sposób całe ekosystemy leśne.

Mikroorganizmy, w tym szkodliwe bakterie, przemieszczają się na globalne odległości wraz z masami powietrza, które podnoszą się w strefie międzyzwrotnikowej i poruszają się w dolnych warstwach atmosfery. Zjawisko może mieć niebagatelny wpływ na bezpieczeństwo i zmiany środowiskowe.

W Kalifornii odkryto nowy gatunek krocionoga, czyli drobnego pożeracza martwych roślin, z których wytwarza glebę. Illacme socal to kilkucentymetrowy, biały wij, który robi wrażenie dopiero pod mikroskopem – pochwalić się może aż 486 nogami.

Co roku, gdy rośliny zaczynają kwitnąć, powraca temat koszenia trawników – kwestia nieustannie wzbudzająca wiele emocji. O tym, czy i kiedy należy kosić tereny zielone, mówi dr Teresa Nowak z Wydziału Nauk Przyrodniczych Uniwersytetu Śląskiego.

Są organizmy, które występują wszędzie na Ziemi, a niektóre z nich potrafią nawet przetrwać w przestrzeni kosmicznej, tak jak niesporczaki. Kto z nas mógłby jednak przypuszczać, że na Svalbardzie, w strefie klimatu polarnego, oprócz reniferów, lisów i niedźwiedzi polarnych można przy odrobinie szczęścia spotkać... mszyce? Podobnie jak nasze rodzime gatunki, aby przetrwać, rozmnażają się i żerują na roślinach żywicielskich. Na tym podobieństwa się kończą. Co je wyróżnia? To pytanie zadała sobie prof. dr hab. Karina Wieczorek z Wydziału Nauk Przyrodniczych Uniwersytetu Śląskiego.

Naukowcy sugerują, że włosy siwieją, ponieważ komórki produkujące pigment zatrzymują się w mieszku włosowym.

Niemieccy zoolodzy zbadali wąsy na trąbie słonia. Okazało się, że są zupełnie inne – anatomicznie i funkcjonalnie –  niż wąsy innych ssaków. Nie są tak unerwione, przez co słonie nie posługują się nimi do badania otoczenia. Są za to zlateralizowane – różnią się z prawej i lewej strony. Prawdopodobnie słonie używają ich jako dodatkowych czujników przy chwytaniu przedmiotów.

13 czerwca 2023 roku o godz. 17.30 w Śląskim Ogrodzie Botanicznym w Mikołowie (ul. Sosnowa 5) odbędzie się 85. spotkanie Klubu Myśli Ekologicznej. Gościem wydarzenia będzie dr hab. Wiktor Kotowski, prof. UW – biolog, specjalista w zakresie ekologii mokradeł oraz metod ich ochrony i restytucji przyrodniczej, współzałożyciel Centrum Ochrony Mokradeł.

Historia kolorowych motyli dziennych zaczyna 100 milionów lat temu w Ameryce Północnej. Od tego czas rozprzestrzeniły się na całej Ziemi, kilkanaście milionów lat spędziły nawet na Antarktydzie. Ich ewolucja długo nie była jednak dla nauki czytelna, ponieważ trudno jest o ich paleontologiczne ślady. Najnowsze wspólne badania naukowców z całego świata zmieniają tę sytuację.

22 maja na całym świecie obchodzony jest Międzynarodowy Dzień Różnorodności Biologicznej. Hasło na 2023 rok brzmi: „Od porozumienia do działania: przywrócenie różnorodności biologicznej”. 

Wyniki najnowszych badań sugerują, że nasz gatunek nie pochodzi z jednego konkretnego miejsca w Afryce. Najpewniej Homo sapiens wyłonił się z kilku różnych populacji, których przedstawiciele przez tysiące lat wchodzili ze sobą w bliższe związki.