Ze świata nauki

4 października 2023 roku Królewska Szwedzka Akademia Nauk ogłosiła laureatów Nagrody Nobla w dziedzinie Chemii. Nagroda trafiła do Moungi'ego G. Bawendi, Louisa E. Brusa i Alexeia I. Ekimova za „odkrycie oraz syntezę kropek kwantowych”. Przedstawiamy komunikat Akademii.

Badacze z Australii znaleźli sposób na skuteczne i bezpieczne przełamanie bariery krew-mózg w chemioterapii. Stworzyli nanocząstki, które potrafią dostać się do mózgu pacjenta i zaatakować chemicznie znajdującego się tam guza. Nie tylko zwiększy to skuteczność leczenia, ale też ograniczy negatywne efekty chemioterapii. Badania są na etapie przedklinicznym.

Nanocząstki stworzone w laboratoriach Politechniki Federalnej w Zurichu i instytutu badawczego Empa są w stanie wykryć i zabić bakterię ukrywającą się w naszych komórkach. Celem badań jest opracowanie takiego środka antybakteryjnego, który jest skuteczny tam, gdzie zawodzą antybiotyki i inne konwencjonalne metody.

Wątroba produkuje komórki (limfocyty T regulatorowe), które sprawiają, że nie zachodzi w niej reakcja immunologiczna, która jest podstawą alergii. Biotechnolodzy znaleźli sposób, jak tę właściwość przenieść na cały organizm. Wysyłają nanocząstki uzbrojone w niewielką ilość alergenu, zaprogramowane tak, by trafiły prosto do wątroby. Tam pobudzają produkcję limfocytów, które rozprzestrzeniają się na cały organizm. Na razie technologia wypróbowana została tylko na myszach.

Nanocząstki są dziś powszechnie wykorzystywane w energetyce, transporcie, medycynie lub przemyśle chemicznym. Mogą występować w kosmetykach, środkach czystości, filtrach przeciwsłonecznych, a nawet w naszych ubraniach. Z jednej strony naukowcy intensywnie badają ich właściwości fizyczne, chemiczne i biologiczne, co daje wiele nowych możliwości aplikacyjnych. Z drugiej – ich oddziaływanie na organizmy wciąż nie zostało wystarczająco poznane, abyśmy mogli bez obaw korzystać z dostępnych na rynku rozwiązań.

Zespół chińskich i amerykańskich naukowców przeprowadził eksperyment, dzięki któremu udało się rozszerzyć spektrum widzenia myszy. Gryzonie, którym do oczu wstrzyknięto nanocząstki, zyskały możliwość widzenia w podczerwieni. Badacze uważają, że ten sam zabieg będzie działać także w przypadku ludzi. Odkrycie może być wartościowe ze względów terapeutycznych, dla osób z różnymi wadami okulistycznymi. Czy jest to też kolejny krok w kierunku biotechnologicznego udoskonalenia naszego ciała?

Nanotechnologia jest coraz intensywniej rozwijającą się dziedziną nauki, zastępującą konwencjonalne rozwiązania. Zastosowanie nanocząstek jako środków przeciwdrobnoustrojowych to jedna z jej możliwości. Niekontrolowane uwalnianie nanocząstek do środowiska w wyniku masowego stosowania ich w celach konsumenckich i przemysłowych staje się coraz poważniejszym zagrożeniem dla funkcjonowania wielu ekosystemów, w tym szczególnie mikrobiomu gleby.