Ze świata nauki

W dzisiejszym języku (nie tylko polskim) słowo 'jubileusz' najczęściej oznacza okrągłą rocznicę – na przykład 25-lecia małżeństwa, 50-lecia istnienia instytucji czy 10-lecia pracy zawodowej. Gdy mówimy o obchodzeniu jubileuszu, mamy na myśli radosną uroczystość połączoną ze składaniem gratulacji. W czasach starożytnego Bliskiego Wschodu i Biblii hebrajskiej miało jednak zupełne inne znaczenie. Jubileusz nie miał nic wspólnego z celebracją wspomnień, a bardziej z prawem dotyczącym funkcjonowania dawnej społeczności Izraelitów. 

XIX wiek w naszej historii zapisał się dziejami Polaków jako narodu bez państwa. Był to jednocześnie czas kształtowania się polskiej tożsamości narodowej. W szczególnej sytuacji znaleźli się wówczas Żydzi, którzy przed rozbiorami na ziemiach Polski stanowili 10 proc. ludności.

Najstarszy znany nam alfabet, wyryty na kilku kamiennych płytach znajdujących się w Egipcie, jest wczesną formą alfabetu hebrajskiego. Izraelici przekształcili bowiem w litery egipskie hieroglify – tak twierdzi dr Douglas Petrovich z Wilfrid Laurier University w kanadyjskim Waterloo.

Wielkanoc przypada na wiosnę, to oczywiście fakt niezaprzeczalny – ale w różnych miesiącach. Dlaczego tak jest? W Kościele katolickim (i nie tylko) obchodzone są święta stałe, których daty nie ulegają zmianie oraz święta ruchome, których daty ustalane są według świąt wielkanocnych.

Archeolodzy prowadzący prace w Horbat Ha-Gardi w Judei być może natrafili na grób Machabeuszów – kapłańskiej rodziny, która stanęła na czele żydowskiego powstania antysyryjskiego z II w. p.n.e. Główny inicjator insurekcji Matatiasz zapoczątkował dynastię Hasmoneuszów, która rządziła Judeą niezależnie lub pod zwierzchnictwem Rzymu w latach 147–37 p.n.e., czyli aż do wstąpienia na tron Heroda.