Historia / Archeologia

Pismo klinowe jest jednym z najwcześniejszych systemów pisma w historii ludzkości (ok. 3400 p.n.e.–75 n.e.). W ciągu ostatnich dwóch stuleci odnaleziono setki tysięcy takich tekstów, z których większość jest napisana w języku sumeryjskim i akadyjskim. Okazuje się, że do odczytania tego trudnego dla współczesnych ludzi rodzaju pisma można wykorzystać sztuczną inteligencję.  

Prof. dr hab. Jerzy Dzik (Podkamiennaja, 2019) | fot. archiwum prywatne

Rejon rzeki Chorbusuonki na północy Jakucji (2001) | fot. archiwum prywatne

Każdy organizm żyjący na Ziemi jest efektem wyjątkowego, trwającego miliony lat procesu ewolucji. Badając skamieniałości wymarłych już gatunków, jesteśmy w stanie prześledzić poszczególne jej etapy. Wiedza ta pozwala nam nie tylko odkryć przeszłość naszej planety. Równie wiele może nam powiedzieć o naszej współczesności. Prof. dr hab. Jerzy Dzik, wieloletni wykładowca Uniwersytetu Warszawskiego, członek rzeczywisty Polskiej Akademii Nauk, od wielu lat bada przebieg ewolucji i jej kopalny zapis na poziomie populacyjnym. Uczony tłumaczy, dlaczego powinna nas interesować historia Ziemi zapisana w skałach i materiale kopalnym, a także wyjaśnia, na czym polega praca paleontologa i jak zmieniło się oblicze tej dziedziny na przestrzeni lat.

plakat organizatorów

25 marca 2023 roku o godz. 17.00 na auli międzywydziałowej Wydziału Nauk Przyrodniczych Uniwersytetu Śląskiego w Sosnowcu (ul. Będzińska 60) odbędzie się 65. Giełda Minerałów i Skamieniałości.

Góry Libanu | fot. archiwum P. Sawy

Ks. dr Przemysław Sawa z ojcem Jouhanną Khawatem, eremitą, profesorem, tłumaczem na język arabski tekstów syriackich | fot. archiwum P. Sawy

Przed kilkoma laty brytyjska organizacja pozarządowa Aid to the Church in Need (ACN) opublikowała raport dotyczący prześladowań chrześcijan w 22 krajach. „Obawa przed ludobójstwem – w wielu przypadkach uzasadniona – spowodowała exodus chrześcijan, głównie z Bliskiego Wschodu i Afryki, prowadzone przez ekstremistów islamskich, motywowane pobudkami religijnymi czystki zagrażają przetrwaniu Kościoła w tych regionach” – alarmowali autorzy raportu. W październiku 2022 roku naukowcy z Uniwersytetu Śląskiego – dr hab. Aleksander Bańka, prof. UŚ z Instytutu Filozofii oraz ks. dr Przemysław Sawa z Wydziału Teologicznego – uczestniczyli w wyjeździe studyjnym do Libanu. Pobyt w kraju cedrów miał na celu głębsze poznanie duchowości maronickiej, kultury Libanu.

Odkrycie narzędzi kamiennych kultury olduwajskiej sprzed 2,9 miliona lat w pobliżu dwóch zębów australopiteka rodzaju Paranthropus wzbudziło ferment w środowisku antropologów fizycznych. Czyżby technika wytwarzania kamiennych narzędzi została opanowana przez gałąź ewolucyjną inną niż rodzaj Homo?

Most lądowy przez Cieśninę Beringa, łączący Azję z Ameryką, uformował się znacznie później, niż dotąd wnioskowano z danych klimatycznych. Oznacza to, że populacje, które zasiedliły obie Ameryki w epoce lodowcowej, miały znacznie mniej czasu na przejście z Kamczatki na Alaskę.

Dzięki nowoczesnym technikom odtwarzania DNA udało się zrekonstruować informacje na temat pewnych relacji rodzinnych mieszkańców Starożytnej Grecji. Okazuje się, że zawieranie małżeństw z kuzynami 4000 lat temu było niezwykle powszechne. Dowiedzieliśmy się również, że duże gospodarstwa łączyły pod jednym dachem nie tylko rodziny, ale też rodziny tych rodzin.

24 stycznia 2023 roku o godz. 9.45 odbędzie się wykład wygłoszony przez dr Filipa Taterkę - archeologia i egiptologa z Instytutu Kultur Śródziemnomorskich i Orientalnych PAN. Wydarzenie będzie miało miejsce na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach (s. A1.10, ul. Uniwersytecka 4), a także przez transmisję na platformie MS Teams.

Bardzo duża, nieznana dotąd – z wyjątkiem pewnych śladów – cywilizacja Majów ukazała się oczom archeologów badających lasy północnej Gwatemali za pomocą technologii LiDAR. Zabudowania sprzed dwóch tysięcy lat to ponad 1000 różnych budynków w mniejszych i większych skupiskach połączonych rozbudowanym systemem grobli.

Odkrycie tekstów biblijnych może być jednym z najniezwyklejszych znalezisk dotyczących antycznego świata dokonanych od lat. Pod średniowiecznym tekstem z IX wieku naukowcy znaleźli ślady o ponad 300 lat starszego tekstu greckiego – kopii zaginionego starożytnego katalogu gwiazd autorstwa Hipparchosa z Nikei.