Biologia

Dr Karina Maciejewska z Instytutu Fizyki Uniwersytetu Śląskiego. Fot. Małgorzata Kłoskowicz

Wyobraźmy sobie, że na ulicy spotykamy człowieka, który wydaje nam się znajomy. Mamy poczucie, jakbyśmy się już kiedyś spotkali, ale nie potrafimy w naszej pamięci odnaleźć szczegółów tej relacji. Co dzieje się wtedy w naszym mózgu? Jakie różnice zachodzą w procesie poznawczym w sytuacji, gdy tylko nam się wydaje, że kogoś znamy, a jakie, gdy rzeczywiście spotykamy naszego kolegę, przyjaciela, sąsiada? Jest to jedno z pytań, na które odpowiedzi szuka dr Karina Maciejewska, fizyk z Uniwersytetu Śląskiego.

W jelitach każdego ssaka żyją kolonie bakterii, zwane mikrobiomem, które wspierają zwierzęta w trawieniu i odporności. Skład gatunkowy tego mikrobiomu jest podobny w ramach danego gatunku i zbliżony dla ewolucyjnie bliskich gatunków. Wyjątek stanowią tu nietoperze. Jak się okazuje, ich umiejętność latania powiązana jest z wyjątkowo krótkim przewodem pokarmowym. W takim środowisku o składzie mikrobiomu nie decydują cechy gatunkowe, ale wyłącznie otoczenie i pokarm.

Mózg jest jedną z pierwszych części ciała, która ulega rozpadowi. Zaledwie kilka minut po śmierci jego komórki zapadają się i uwalniają wodę. Potem rozkładają się inne narządy.

Komitet Noblowski 7 października zdecydował o przyznaniu Nagrody Nobla w dziedzinie fizjologii i medycyny za rok 2019. William G. Kaelin, Jr., Sir Peter J. Ratcliffe i Gregg L. Semenza zostali uhonorowani tą najważniejszą w świecie nauki nagrodą za odkrycie, jak komórki komórki wyczuwają i adaptują się do dostępności tlenu w środowisku.

Wirus HIV był jednym z największych zagrożeń medycznych przełomu tysiącleci. Chociaż opracowane terapie antyretrowirusowe pozwalają dziś zarażonym zdrowo żyć nieraz długie lata, to wciąż nie mamy sposobu na całkowite wyleczenie. Teraz pojawiła się nadzieja – genetycy odkryli element RNA odpowiedzialny za rozwój i rozmnażanie wirusa. Uśpienie lub eliminacja tego RNA będzie oznaczała trwałe usunięcie HIV, które nie będzie miało się czym żywić.

Naukowcy pracujący dla amerykańskiego Narodowego Instytutu Zdrowia odkryli neurony, które sprawiają, że w trakcie snu mózg aktywnie pracuje nad zapominaniem tego, co nie jest ważne. Czy to dlatego nie pamiętamy wielu naszych snów?

Amerykańska Agencja Ochrony Środowiska (Environmental Protection Agency, EPA) w Waszyngtonie ogłosiła, że do 2035 roku przestanie prowadzić i finansować testy nad ssakami. Ta decyzja wywołała silne reakcje grup zarówno popierających, jak i przeciwstawiających się eksperymentom na zwierzętach.

W ostatnich latach coraz więcej uwagi poświęca się roli niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych (NNKT) w rozwoju i funkcjonowaniu organizmu człowieka. W przeciwieństwie do innych składników pokarmowych, ludzki organizm nie może sam ich wytworzyć, dlatego kwasy te muszą być pobierane wraz z pożywieniem. Z tego samego powodu po ich odkryciu w 1929 roku, kwasy te nazywano witaminą F, a dopiero po poznaniu ich budowy chemicznej, uznano je za kwasy tłuszczowe.

Aktualny stan środowiska zmusza nas do zwrócenia większej uwagi na kwestie związane z jego ochroną i gromadzącymi się w nim zanieczyszczeniami. Pomimo, że w dzisiejszych czasach znacznie ograniczono stosowanie szkodliwych związków w przemyśle, niektóre z nich, takie jaki związki endokrynnie czynne nadal używane są w wielu segmentach produkcji, co stwarza zagrożenie dla ludzi oraz zwierząt. Czy istnieje efektywny sposób walki z tym problemem?