Chemia

Smażona, grillowana, karmelizowana czy surowa – cebula jest podstawowym składnikiem wielu dań kuchni polskiej. Dlaczego w trakcie jej krojenia z naszych oczu wylewają się łzy?

W jaki sposób pojawiło się życie na naszej planecie? Na to pytanie nie mamy jeszcze pełnej odpowiedzi, ale nauka jest coraz bliżej. Naukowcom udało się właśnie zidentyfikować struktury białek, które mogły do tego doprowadzić.

Jak potwierdzają badania przeprowadzone na Uniwersytecie Stanforda, mózgi samców i samic myszy znacząco się od siebie różnią. Odmienność nie kryje się w samym układzie genów, ale w tym, które geny są aktywne. Naukowcy wskazali ponad 1000 genów, które są znacznie bardziej aktywne w mózgach jednej lub drugiej płci. To geny odpowiadają za tak kluczowe zachowania jak rozpoznawanie płci, chęć do łączenia się w pary czy opieka nad potomstwem.

Dr Marek Matussek z Wydziału Nauk Ścisłych i Technicznych Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, laureat konkursu pn. „Swoboda badań” w ramach programu Inicjatywa Doskonałości Badawczej | fot. archiwum prywatne dr. M. Matussek

Zdjęcie związków docelowych otrzymanych w ramach projektu | archiwum prywatne dr. M. Matusska

Realistyczne odwzorowanie barw, nieskazitelna czerń w połączeniu z wysokim kontrastem, a przy tym obraz o jak najwyższej rozdzielczości – to współczesne wymagania stawiane wyświetlaczom telewizorów czy smartfonów.

Przechowywanie tkanek czy nawet całych organizmów w wodnym roztworze alkoholu to metoda znana w świecie nauki już od XVII wieku. To dzięki niej możemy podziwiać interesujące okazy unoszące się w szklanych słojach wszystkich muzeów i laboratoriów całego. Starannie zakonserwowany materiał może przetrwać nawet kilka stuleci. A na czym polega samo konserwowanie alkoholem?

Maści, kremy czy żele, które stosujemy w naszej codziennej pielęgnacji, zawierają zazwyczaj dodatkowe związki chemiczne ułatwiające penetrację skóry. Dzięki temu substancje aktywne łatwiej docierają do celu, a efektywność działania kosmetyku jest lepsza. Dotyczy to również farmaceutyków.

Badacze z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley z powodzeniem przywrócili do życia i funkcjonowania tkankę pochodzącą z ludzkiego serca, która przez trzy dni była utrzymywana w stanie przechłodzenia, kiedy to substancje ciekłe pozostają płynne, mimo że są schłodzone poniżej temperatury krzepnięcia. To niezwykle ważne odkrycie dla transplantologii.

Piąta edycja Śląskiego Festiwalu Nauki KATOWICE będzie inna niż dotychczasowe: ŚFN zainauguruje w sobotę 9 października uroczystą galą otwarcia, 10 października festiwal będzie odbywał się na terenie kampusu Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach oraz wzdłuż bulwarów Rawy, a od 11 do 15 października online. Jak co roku Przystanek Nauka objął patronat nad 5. Śląskim Festiwalem Nauki KATOWICE. Będzie nas można spotkać na dwóch przystankach stacjonarnych.

Po raz dziesiąty przyznano Breakthrough Prize – nagrody dla naukowców zmieniających świat, warte 3 miliony dolarów. Nagrody rozdawane są w trzech dziedzinach – naukach o zdrowiu, fizyce teoretycznej i matematyce. 9 września nagrodzono badaczy, których wieloletnia praca umożliwiła szybkie opracowanie szczepionek mRNA przeciw COVID-19, twórców superszybkiego zegara atomowego, bez którego niemożliwe by było odkrycie fal grawitacyjnych, i matematyka, rozwijającego teorię wiązek.

Chemicy związani z Wydziałem Nauk Ścisłych i Technicznych Uniwersytetu Śląskiego opracowali sposób otrzymywania związków organicznych o strukturze acetali, które mogą być wykorzystywane jako dodatki do paliw.