Biologia

Czy wiosenne słońce może sprawić, że nie zachorujemy na raka? Badacze ustalili, że odpowiedni poziom witaminy D pozwala rozwijać się zamieszkującej jelita bakterii Bacteroides fragilis, a ta ma wyraźny wpływ na zwiększenie odporności przeciwnowotworowej. Badania przeprowadzono jak dotąd na myszach, ale wiemy, że w naszych jelitach mieszka ta sama bakteria.

Ta niepozorna, spotykana przy drogach roślina, spokrewniona z kapustą, choć do niej niepodobna, ma wiele cech niezwykle przydatnych dla biologa, a szczególnie genetyka. Jej walory kryją się w DNA. Mowa o Arabidopsis thaliana, czyli rzodkiewniku pospolitym. Jego badaniem zajmuje się prof. dr hab. Małgorzata Gaj, genetyczka i biotechnolożka roślin z Wydziału Nauk Przyrodniczych Uniwersytetu Śląskiego.

23 kwietnia 2024 roku o godz. 17.30 w Kinoteatrze Rialto w Katowicach (ul. Św. Jana 24) odbędzie się 90. spotkanie Klubu Myśli Ekologicznej.

Naukowcy zestawili ze sobą dwa czynniki mające wpływ na ocieplanie się naszej planety – możliwość pochłaniania przez drzewa dwutlenku węgla oraz to, ile energii słonecznej odbija się od powierzchni planety w zależności od terenu. Okazuje się, że niektórych miejsc na świecie nie warto zalesiać, ponieważ dobroczynny wpływ lasu nie równoważy ilości absorbowanej wówczas energii.

Dr Shalva Barjadze z Ilia State University w Tbilisi i dr Mariusz Kanturski, prof. UŚ na tle Mcchety, pierwszej stolicy Gruzji | fot. archiwum prywatne

Mszyce występują niemal wszędzie na Ziemi. Z jednej strony żyją w całkiem dobrze poznanych centrach bioróżnorodności, w Himalajach, Japonii czy basenie Morza Śródziemnego. Z drugiej – wciąż można je spotkać w słabo zbadanych miejscach na mapie świata, takich jak Bhutan – leżący w Azji Południowej kraj prawie w całości porośnięty lasami. Afidolodzy nawiązują więc współpracę z miejscowymi fascynatami, by pozyskać ślad obcej sobie fauny lub sami ruszają w podróż. Z jednej z takich wypraw wrócił kilka miesięcy temu dr Mariusz Kanturski, prof. UŚ z Wydziału Nauk Przyrodniczych Uniwersytetu Śląskiego , który badał strukturę gatunkową mszyc Kaukazu wybranych stanowisk roślinnych na terenie Gruzji.

Duńskim badaczom udało się stworzyć trójwymiarowy wirtualny model działania rybosomu, czyli istotnego elementu dla naszego – i w ogóle każdego – życia, odpowiedzialnego za produkcję białek w żywych organizmach. To osiągnięcie warte odnotowania, ponieważ dzięki niemu łatwiej nam będzie zrozumieć jeden z kluczowych procesów życiowych: produkcję białka zaprojektowaną przez geny i wykonywaną przez rybosomy.

12 lutego 1809 roku w Wielkiej Brytanii urodził się jeden z najwybitniejszych uczonych – Karol Darwin. Obecnie datę jego urodzin obchodzimy jako Światowy Dzień Darwina. Gdy w 1859 roku opublikował swoje dzieło „O powstawaniu gatunków”, wywołał rewolucję w dotychczasowym postrzeganiu ziemskiego życia, jego rozwoju, a także roli człowieka w tym procesie. Dziś ewolucja jest ugruntowaną teorią, bez uwzględnienia której żadne zjawisko obserwowane w przyrodzie nie ma sensu.

Fińscy biolodzy zajmujący się poszukiwaniem powierzchni antywirusowych ustalili, że plastikowe powierzchnie pokrywane żywicą bardzo skutecznie eliminują różne gatunki koronawirusa, w tym SARS-CoV-2.

Czasopismo „Nature” opisało zjawisko przeciwstawne do tego, o którym głośno było przy okazji dyskusji o źródłach pandemii – niebezpieczeństwo przenoszenia się ludzkich chorób na pokrewne z nami gatunki. To bardzo poważny problem m.in. w parkach narodowych, w których ludzie mają regularny kontakt z szympansami i innymi naczelnymi, które łatwo zarażają się naszymi wirusami, na które ich układ odpornościowy w ogóle nie jest przygotowany.

Zespół badawczy, od lewej: dr Raimundas Baublys (Uniwersytet Witolda Wielkiego w Kownie), dr Marcin Lipowczan, dr hab. Andrzej Woźnica, studentka II roku aquamatyki Weronika Walkowiak (UŚ) | fot. Weronika Walkowiak.

Niemen - widok z drona | fot. Linas Jurevičius

"Niemen mnie zaskoczył. Jeszcze rok temu byłem przekonany, że ostatnią dziką rzeką Europy jest Wisła. Byłem w błędzie. Dzikszy jest Niemen ze swoimi przepięknymi meandrami, nieuregulowanym brzegiem i górskim charakterem, którego doświadczyliśmy, spływając rzeką od Druskienik aż do miejscowości Ruś w delcie Niemna" – mówi dr hab. Andrzej Woźnica, prof. UŚ, dyrektor Śląskiego Centrum Wody Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, kierownik wyprawy, której celem było kompleksowe badanie jakości wód największej litewskiej rzeki. Wyniki badań prowadzonych przez polsko-litewsko-włoski zespół będą kolejnym krokiem do opracowania rekomendacji dla innych europejskich rzek, aby stan ich wód mógł się poprawić.