Historia / Archeologia

W wykopaliskach we Włoszech odkryto najstarsze znane wypełnienie dentystyczne. Znalezisko datuje się na 13 000 lat i jest niewiele młodsze od najstarszych śladów jakiejkolwiek interwencji człowieka we własne uzębienie. Co ciekawe, plomba pochodzi dokładnie z czasów, kiedy zmiana stylu żywienia – związana z rewolucją neolityczną i uprawą zbóż – doprowadziła do rozpowszechnienia się próchnicy.

Wygląda na to, że naukowcom udało się znaleźć ważne ogniwo w ewolucji wielorybów. Znaleziono skamieniałe pozostałości zwierzęcia, które żyło około 36,4 miliona lat temu i posiadało cechy obu istniejących dziś podrzędów waleni. Ma zarówno zęby, podobnie do współczesnych nam kaszalotów i delfinów, jak i fiszbiny, charakterystyczne dla największych wielorybów.

Znaleziska z Göbekli Tepe w Museum w Şanlıurfa. By Klaus-Peter Simon (Own work) [CC BY-SA 3.0 (httpcreativecommons.orglicensesby-sa3.0)], via Wikimedia Commons.

Archeolodzy, astronomowie i geolodzy razem badają najstarszą znaną nam świątynię – Göbekli Tepe w Turcji. Ostatnie odkrycia pokazują, że było to również obserwatorium astronomiczne i rodzaj kamiennej kroniki. Na jednej z kolumn prawdopodobnie zakodowano ślad obserwacji grupy ruchomych ciał niebieskich i niewyjaśnione „ważne wydarzenie”. Czy jest to dowód na uderzenie meteorytu, które mogło spowodować zlodowacenie rozpoczynające ludzką cywilizację?

Podczas konferencji historyków i patologów na Uniwersytecie w Maryland badacze rozważają: na jaką chorobę cierpiał Francisco Goya? Jedna z badaczek, po wyeliminowaniu wszystkich dotychczasowych podejrzeń, postawiła diagnozę o rzadkiej chorobie autoimmunologicznej. Czy to jednak mogło mieć decydujący wpływ na twóczość artysty?

Autochtoniczne grupy żyjące dzisiaj na południu Alaski oraz na wybrzeżu Kolumbii Brytyjskiej są potomkami ludzi, którzy przed 10 tysiącami lat jako pierwsi zasiedlali Amerykę Północną – wynika z analiz DNA pobranego ze szczątek prehistorycznych szkieletów. 

Mówimy dziś o równouprawnieniu, o dopuszczeniu kobiet do zawodów typowo męskich, o zwalczaniu dyskryminacji płacowej. Warto pamiętać, że od średniowiecza kobiety w Polsce zasiadały na tronie: jako władczynie lub żony królów i książąt. Czy potrafiły odnaleźć się w świecie mężczyzn?

Archeologowie z Uniwersytetu Hebrajskiego w Jerozolimie odkryli w rejonie Qumran nad Morzem Martwym kolejną, 12. już grotę z pozostałościami słynnych manuskryptów. To pierwsze takie odkrycie od 60 lat – aż do teraz sądzono, że grot było 11 i zdaniem jego autora dr. Orena Gutfleda, to najważniejsze archeologiczne wydarzenie na przestrzeni ostatnich sześciu dekad.

Rozmowa z prof. dr. hab. Jackiem Szade z Instytutu Fizyki im. Augusta Chełkowskiego Uniwersytetu Śląskiego.

18 stycznia 2017 roku w Centrum Informacji Naukowej i Bibliotece Akademickiej w Katowicach odbędzie się wystawa jubileuszowa „Karol IV: cesarz i król czeski” połączona z okolicznością sesją naukową, a także projekcją popularnego czeskiego minimusicalu pt. „Noc na Karlsztejnie”.

Z ewolucją języków jest jak z ewolucją biologiczną – zachodzi stopniowo, z pokolenia na pokolenie i nigdy nie ma jednego punktu krytycznego, do którego istnieje jeden język, a od którego istnieje już język inny. Dlatego też niemożliwym jest stwierdzenie, czy dany język jest rzeczywiście starszy niż inny. Język – jako narzędzie komunikacji – liczy sobie przecież tyle lat, ile sama ludzkość.