Biologia

Cechą wszystkich mikroskopów (od czasów ich wynalezienia pod koniec XVI wieku) jest oglądanie materii w sposób umożliwiający obserwację szczegółów jej budowy, a szczególnie obiektów tak małych, że niewidocznych gołym okiem. Rozwój mikroskopii doprowadził do powstania wielu odmian metod obrazowania wykorzystujących różne urządzenia do generowania obrazu dającego się interpretować przez ludzkie oko. Mikroskopy wykorzystujące światło widzialne do generowania obrazów przez wiele dziesięcioleci miały rozdzielczość ograniczoną długością fali światła i niedoskonałościami konstrukcyjnymi. Poprawa rozdzielczości dotyczyła głównie poprawy jakości elementów optycznych. Przełom nastąpił w momencie skonstruowania pierwszego mikroskopu konfokalnego, w którym obraz generowany jest z jednej płaszczyzny fokalnej.

Badacze zajmujący się szkodliwością połowów dla środowiska na głębinie niedaleko portugalskiego wybrzeża niespodziewanie natknęli się na rekina, który (jako gatunek) pamięta czasy Tyranozaura Rexa. Nauka zna już takie stworzenia, ale morskie głębiny wciąż kryją przed nami niespodzianki.

Neuronaukowcy potwierdzają to, co ubezpieczyciele samochodów wiedzą już od dawna – ludzki mózg aż do około 25. roku życia nie jest jeszcze zupełnie dojrzały. I to jeszcze nie koniec – niektóre zdolności szlifują się o wiele dłużej. Aż do tego wieku kora przedczołowa – część mózgu, która pomaga w ograniczeniu zachowań impulsywnych – nie jest jeszcze w pełni rozwinięta. Badacze twierdzą, że to odkrycie może rzucić więcej światła na problem narastającej przemocy, której źródłem są prawie wyłącznie mężczyźni w wieku od 20 do 30 lat.

Naukowcy ustalili, że bałtyckie małże i morskie robaki uwalniają do atmosfery duże ilości potencjalnie szkodliwych dla środowiska gazów cieplarnianych, przede wszystkim metanu. Badania zespołu naukowców z uniwersytetów w Cardiff i w Sztokholmie wykazały, że morskie stworzenia takie jak małże i robaki wytwarzają duże ilości najsilniejszych gazów cieplarnianych – metanu i podtlenku azotu. Powstają one w ich wnętrznościach, wytwarzane przez żyjące tam bakterie. Metan w gazowej postaci wydostaje się do wody, a następnie trafia do atmosfery, przyczyniając się do globalnego ocieplenia – metan jma 28 razy większą siłę oddziaływania w tym zakresie niż dwutlenek węgla. Szczegółowe analizy wykazały, że małże i robaki są przyczną około 10 proc.ogólnej emisji metanu z Morza Bałtyckiego do atmosfery.

Badacze z dwóch amerykańskich placówek – Case Western Reserve University School of Medicine i University Hospitals Health System – odkryli nowy molekularny sposób na kontrolę długości życia i zdrowia, działąjącą u robaków i u myszy. Ich dalsze badania mogą otworzyć drogę do realizacji wielkiego ludzkiego marzenia o długowieczności. W artykule opublikowanym właśnie w czasopiśmie „Nature Communications” naukowcy pokazują, że robaki z podwyższonym poziomem pewnych protein żyją dłużej i są zdrowsze niż zwykle robaki. Ponadto, myszy, które mają podwyższony poziom tych samych protein, wykazują opóźnienie w pojawianiu się dysfunkcji układu naczyń krwionośnych w porównaniu do typowych przedstawicieli ich gatunku. Badanie może mieć doniosłe znaczenie w naszym rozumieniu starzenia się i powiązanych z tym problemów życiowych.

Ludzie pochodzenia kaukaskiego – wielu współczesnych Europejczyków – mają w swoim genotypie niewielki ślad DNA neandertalczyka. Dotychczasowe badania dowodziły już, że te pozostałości mogą mieć pewien wpływ na zdrowie człowieka, ale najnowsze badania pokazują, że to oddziaływanie może być znacznie szersze niż przypuszczano i dotyczy na przykład łatwości popadania w nałogi nikotynowe.

Prehistoryczna mrówka, potocznie nazwana „mrówką z piekła” (ang. hell ant) zasłużyła sobie na swój demoniczny przydomek śmiercionośnym, zbrojonym w metal, aparatem gębowym. Okazy nieznanego gatunku sprzed stu milionów lat odnaleziono właśnie w bursztynie z Mjanmy (dawnej Birmy). „Mrówki z piekła” należą do wymarłego lineażu z okresu kredy. Ich wyróżniającą cechą były ostrza skierowane do góry, dające niesamowity, pobudzający wyobraźnię wygląd. Żaden z żyjących dziś gatunków nie ma podobnej anatomii głowy, chociaż włosy wokół otworu gębowego piekielnej mrówki przypominają ułożeniem włosy u współczesnej mrówki z rodzaju Odontomachus, które służą jako czujniki podpowiadające, kiedy należy zamknąć szczękę. To prowadzi do podejrzenia, że część ustna wymarłego gatunku działała podobnie.

Barszcz Sosnowskiego, rdestowiec ostrokończysty lub klon jesionolistny to przykłady inwazyjnych roślin obcego pochodzenia występujących w Polsce, które przywędrowały do naszego kraju z Kaukazu, południowej Azji czy Ameryki Północnej. Rozprzestrzeniają się w szybkim tempie, zmieniają strukturę rodzimych ekosystemów i zagrażają różnorodności biologicznej. Są przy tym niezwykle trudne do usunięcia. Rośliny inwazyjne stwarzają zagrożenie przyrodnicze na wszystkich poziomach organizacji, przyczyniają się do przekształceń składu miejscowej flory, wpływają na strukturę upraw, powodują ryzyko powodziowe, doprowadzając do erozji brzegów rzek, bywają wreszcie niebezpieczne dla zdrowia człowieka i zwierząt.

Naukowcy przebadali ponad 200 tysięcy ludzkich DNA żeby określić, w jaką stronę pokieruje nas ewolucja w ciągu najbliższych dwóch pokoleń. Okazuje się, że stopniowo znikają szkodliwe mutacje, które skracają nasze życie. Czy będziemy żyć dłużej? I jakie właściwie ewolucyjne korzyści wypływają z długowieczności?   Przeprowadzone z ogromnych rozmachem badania ludzkiego genotypu wykazać miały w którą stronę zmierza ewolucja człowieka. Ich wyniki sugerują, że selekcja naturalna zdecydowanie wycofuje się z bolesnych dla naszego gatunku mutacji, które skrócają ludzkie życie. Właśnie opublikowane wyniki badań uwzględniające dane z DNS 215 tysięcy ludzi są jedną z pierwszych prób określenia w którą stronę podąży ewolucja człowieka w ciągu najbliższych dwóch pokoleń.

Naukowcy znaleźli kobietę, która dysponuje dodatkowym typem receptora barw. Widzi o 99 milionów kolorów więcej niż inni ludzie. Po 25 latach poszukiwań neuronaukowcy z Wielkiej Brytanii ogłosili, że udało im się znaleźć kobietę, która ma w siatkówce oka jeden dodatkowy czopek, czyli fotoreceptor odpowiedzialny za rozpoznawanie kolorów. To oznacza, że wedle szacunków widzi o 99 milionów kolorów więcej niż reszta ludzi. Badacze przypuszczają, że więcej takich osób żyje wśród nas. Nazywają ich „tetrachromatami”. Większość ludzi jest trichromatami, czyli posiada trzy czopki w siatkówce oka. Każdy z tych receptorów jest zdolny rozpoznawać około 100 odcieni, więc po zestawieniu wszystkich możliwych kombinacji przeciętny człowiek rozróżnia około milion barw. Co oczywiście nie oznacza, że potrafi jest nazwać.